Nanolasers Based on Semiconductor Quantum Dots
65–82 (2026)
PACS numbers: 71.35.-y, 73.21.La, 73.22.Lp, 73.63.Kv, 78.40.Fy, 78.67.Hc, 81.07.Ta
Надійшла 6 вересня 2025 р.; після доопрацювання 12 вересня 2025 р.
В мініогляді проведено аналізу фундаментальних експериментальних і теоретичних досліджень та прикладних застосувань нанолазерів на основі напівпровідникових (включаючи також перовськітних) квантових цяток. Показано, що розвиток нанолазерів на базі напівпровідникових і перовськітних квантових цяток є наслідком тривалого прогресу в фізиці та хемії напівпровідників. Завдяки розмірному квантовому обмеженню руху квазичастинок (електронів і дірок) у квантових цятках стало можливим варіювати спектри випромінення та вбирання шляхом зміни розмірів квантових цяток у нанодіяпазоні. Це уможливило в напівпровідникових і перовськітних квантових цятках демонструвати високий квантовий вихід і вузьку ширину спектру випромінення. Ці властивості ансамблів напівпровідникових (включаючи також перовськітних) квантових цяток надали можливість розробити цілий ряд нанолазерів з високими оптичними характеристиками. Сучасні тенденції розвитку лазерних технологій орієнтовано на екологічні вимоги, зокрема на розробку безплюмбумових перовськітних квантових цяток для зменшення токсичности. Гібридизація квантових цяток перовськітів уможливлює пасивувати поверхню, зменшити густину дефектів і підвищити час життя носіїв заряду, що понижує поріг лазерної генерації та підвищує стабільність роботи пристроїв. Такі гібридні системи демонструють поліпшену кристалічність, підвищені рухливість носіїв заряду й ефективне перенесення заряду між шарами, що сприяє підвищенню квантової ефективности та розширенню спектру випромінення від видимого до близького інфрачервоного діяпазону. Це відкриває нові можливості для створення високоефективних, стабільних і екологічно безпечних оптоелектронних і лазерних пристроїв нового покоління.
КЛЮЧОВІ СЛОВА: перовськіти, квантові цятки, оптичні переходи, квантові енергетичні рівні, нанолазери
ЛІТЕРАТУРА
- Ziwen Wang, Zezhong Yin, Dongze Xie, Yifei Wang, Zhenyu Yang, Fukai Shan, Jia Huang, and Dandan Hao, ACS Photonics, 14, Iss. 9: 1088 (2025); https://doi.org/10.1021/acsphotonics.5c01387
- Zhen-Bo Guo, Xiang-Mei Duan, and Jing Wang, J. Phys. Chem. Lett., 16, Iss. 34: 8657 (2025); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.5c02152
- Yujie Jiao, Bing Gu, and Siying Peng, J. Phys. Chem. Lett., 16, Iss. 33: 8627 (2025); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.5c01663
- Jiaying Liu, Xiaohui Liu, Jianwei Wang, Zhongyu Liu, Chenyu Zhou, Hubin Zeng, Heng Qiao, Jing Zhang, Like Huang, Ning Chen, and Yuejin Zhu, J. Phys. Chem. Lett., 16, Iss. 34: 8632 (2025); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.5c02129
- Dongke Chen, Han Cai, Xiaoyu Xuan, Zhili Hu, Yang Lu, Wanlin Guo, and Zhuhua Zhang, J. Phys. Chem. Lett., 16, Iss. 32: 8165 (2025); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.5c01745
- Lanfang Hou, Siyi Hu, Butian Zhang, and Shun Wang, J. Phys. Chem. Lett., 16, Iss. 32: 8290 (2025); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.5c01837
- Rohit Abraham John, Yiğit Demirağ, Yevhen Shynkarenko, Yuliia Berezovska, Natacha Ohannessian, Melika Payvand, Peng Zeng, Maryna I. Bodnarchuk, Frank Krumeich, Gökhan Kara, Ivan Shorubalko, Manu V. Nair, Graham A. Cooke, Thomas Lippert, Giacomo Indiveri and Maksym V. Kovalenko, Nature Commun., 13: Article No. 2074 (2022); doi:10.1038/s41467-022-29727-1
- Oleksandr Kolomiiets, Andriy Stelmakh, Amrutha Rajan, Sebastian Sabisch, Gabriele Rainò, Andrij Baumketner, Maksym V. Kovalenko, and Maryna I. Bodnarchuk, ACS Nano, 19, Iss. 30: 9117 (2025); doi:10.1021/acsnano.5c09117
- Arnab Ghosh, Samuel Palato, Patrick Brosseau, Rui Tao, Dmitry N. Dirin, Maksym V. Kovalenko, and Patanjali Kambhampati, ACS Nano, 19, Iss. 29: 7429 (2025); doi:10.1021/acsnano.5c07429
- Yuliia Kominko, Sebastian Sabisch, Andrii Kanak, Lidiia Dubenska, Ihor Cherniukh, Matthias Klimpel, Xuqi Liu, Sergey Tsarev, Simon C. Boehme, Gebhard J. Matt, Gabriele Rainò, Maksym V. Kovalenko, and Sergii Yakunin, ACS Nano, 19, Iss. 32: 7771 (2025); doi:10.1021/acsnano.5c03771
- S. I. Pokutnii, Semiconductors, 40: 217 (2006); doi:10.1134/S106378260602019
- S. I. Pokutnii, Physics of the Solid State, 39: 634 (1997); doi:10.1134/1.1129943
- Sergey I. Pokutnyi, Yuri N. Kulchin, Vladimir P. Dzyuba, and Andrey V. Amosov, Journal of Nanophotonics, 10, Iss. 3: 036008 (2016); https://doi.org/10.1117/1.JNP.10.036008
- S. I. Pokutnyi, Low Temperature Physics, 44: 819 (2018); https://doi.org/10.1063/1.5049165
- S. I. Pokutnyi, Physics of the Solid State, 39: 528 (1997); doi:10.1134/1.1129923
- Viktor G. Klyuev, Denis V. Volykhin, Oleg V. Ovchinnikov, and Sergey I. Pokutnyi, Journal of Nanophotonics, 10, Iss. 3: 033507 (2016); doi:10.1117/1.JNP.10.033507
- Sergey I. Pokutnyi, Physics Letters A, 342, Iss. 4: 347 (2005); https://doi.org/10.1016/j.physleta.2005.04.070
- S. I. Pokutnyi, Semiconductors, 47: 1626 (2013); doi:10.1134/S1063782613120178
- Sandrine Ithurria and Benoit Dubertret, J. Am. Chem. Soc., 130, Iss. 49: 16504 (2008); https://doi.org/10.1021/ja807724e
- M. D. Tessier, B. Mahler, R. P. S. M. Lobo, B. Dubertret, and Al. L. Efros, Nature Mater., 10: 936 (2011); https://doi.org/10.1038/nmat3145
- Pooja Tyagi, Sarah M. Arveson, and William A. Tisdale, J. Phys. Chem. Lett., 6, Iss. 10: 1911 (2015); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.5b00664
- Daniel Sapori, Mikaël Kepenekian, Laurent Pedesseau, Claudine Katan, and Jacky Even, Nanoscale, 8: 6369 (2016); https://doi.org/10.1039/C5NR07175E
- Shalini Singh, Renu Tomar, Stephanie ten Brinck, Jonathan De Roo, Pieter Geiregat, José C. Martins, Ivan Infante, and Zeger Hens, J. Am. Chem. Soc., 140, Iss. 41: 13292 (2018); https://doi.org/10.1021/jacs.8b07566
- A. Di Giacomo, C. Roda, A. H. Khan, and I. Moreels, Chem. Mater., 32: 9260 (2020); https://doi.org/10.1021/acs.chemmater.0c03066
- Michael W. Swift, Alexander L. Efros, and Steven C. Erwin, Nature Communications, 15: Article No. 7737 (2024); https://doi.org/10.1038/s41467-024-518
- Christian Meerbach, Remo Tietze, Sascha Voigt, Vladimir Sayevich, Volodymyr M. Dzhagan, Steven C. Erwin, Zhiya Dang, Oleksandr Selyshchev, Kristian Schneider, Dietrich R. T. Zahn, Vladimir Lesnyak, and Alexander Eychmüller, Adv. Opt. Mater., 7, Iss. 7: 1801478 (2019); https://doi.org/10.1002/adom.201801478
- Claudine Katan, Nicolas Mercier, and Jacky Even, Chem. Rev., 119, Iss. 5: 3140 (2019); https://doi.org/10.1021/acs.chemrev.8b00417
- Elena V. Shornikova, Dmitri R. Yakovlev, Louis Biadala, Scott A. Crooker, Vasilii V. Belykh, Mikhail V. Kochiev, Alexis Kuntzmann, Michel Nasilowski, Benoit Dubertret, and Manfred Bayer, Nano Lett., 20, Iss. 2: 1370 (2020); https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.9b04907
- R. Benchamekh, N. A. Gippius, J. Even, M. O. Nestoklon, J.-M. Jancu, S. Ithurria, B. Dubertret, Al. L. Efros, and P. Voisin, Phys. Rev. B, 89: 035307 (2014); https://doi.org/10.1103/PhysRevB.89.035307
- Elena V. Shornikova, Dmitri R. Yakovlev, Nikolay A. Gippius, Gang Qiang, Benoit Dubertret, Ali Hossain Khan, Alessio Di Giacomo, Iwan Moreels, and Manfred Bayer, Nano Lett., 21, Iss. 24: 10525 (2021); https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.1c04159
- Carlos Moure and Octavio Peña, Progress in Solid State Chemistry, 43, Iss. 4: 123 (2015); https://doi.org/10.1016/J.PROGSOLIDSTCHEM.2015.09.001
- Priyanka Roy, Aritra Ghosh, Fraser Barclay, Ayush Khare, and Erdem Cuce, Coatings, 12, Iss. 8: 1089 (2022); https://doi.org/10.3390/coatings12081089
- Jiang-Yang Shao, Dongmei Li, Jiangjian Shi, Chuang Ma, Yousheng Wang, Xiaomin Liu, Xianyuan Jiang, Mengmeng Hao, Luozheng Zhang, Chang Liu, Yiting Jiang, Zhenhan Wang, Yu-Wu Zhong, Shengzhong Frank Liu, Yao-hua Mai, Yongsheng Liu, Yixin Zhao, Zhijun Ning, Lianzhou Wang, Baomin Xu, Lei Meng, Zuqiang Bian, Ziyi Ge, Xiaowei Zhan, Jingbi You, Yongfang Li, and Qingbo Meng, Science China Chemistry, 66: 10 (2022); https://doi.org/10.1007/s11426-022-1445-2
- Alexander L. Efros and Louis E. Brus, ACS Nano, 15, Iss. 4: 6192 (2021); https://doi.org/10.1021/acsnano.1c01399
- Moritz Gramlich, Michael W. Swift, Carola Lampe, John L. Lyons, Markus Döblinger, Alexander L. Efros, Peter C. Sercel, and Alexander S. Urban, Adv. Sci., 9, Iss. 5: 2103013 (2022); https://doi.org/10.1002/advs.202103013
- Ali Naeem, Francesco Masia, Sotirios Christodoulou, Iwan Moreels, Paola Borri, and Wolfgang Langbein, Phys. Rev. B, 91: 121302 (2015); https://doi.org/10.1103/PhysRevB.91.121302
- Elad Benjamin, Venkata Jayasurya Yallapragada, Daniel Amgar, Gaoling Yang, Ron Tenne, and Dan Oron, J. Phys. Chem. Lett., 11, Iss. 16: 6513 (2020); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.0c01628
- Botao Ji, Eran Rabani, Alexander L. Efros, Roman Vaxenburg, Or Ashkenazi, Doron Azulay, Uri Banin, and Oded Millo, ACS Nano, 14, Iss. 7: 8257 (2020); https://doi.org/10.1021/acsnano.0c01950
- Benjamin T. Diroll and Richard D. Schaller, J. Phys. Chem. C, 127, Iss. 9: 4601 (2023); https://doi.org/10.1021/acs.jpcc.2c08079
- Alessio Di Giacomo, Carmelita Roda, Ali Hossain Khan, and Iwan Moreels, Chem. Mater., 32, Iss. 21: 9260 (2020); https://doi.org/10.1021/acs.chemmater.0c03066
- Sotirios Christodoulou, Juan I. Climente, Josep Planelles, Rosaria Brescia, Mirko Prato, Beatriz Martin-Garcia, Ali Hossain Khan, and Iwan Moreels, Nano Lett., 18, Iss. 10: 6248 (2018); https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.8b02361
- Alexander W. Achtstein, Sabrine Ayari, Sophia Helmrich, Michael T. Quick, Nina Owschimikow, Sihem Jaziri, and Ulrike Woggon, Nanoscale, 12, Iss. 46: 23521 (2020); https://doi.org/10.1039/D0NR04745G
- Benjamin T. Diroll, Corentin Dabard, Emmanuel Lhuillier, and Sandrine Ithurria, Adv. Opt. Mater., 12, Iss. 9: 2302004 (2024); https://doi.org/10.1002/adom.202302004
- Mengxia Liu, Nuri Yazdani, Maksym Yarema, Maximilian Jansen, Vanessa Wood, and Edward H. Sargent, Nature Electron., 4: 548 (2021); https://doi.org/10.1038/s41928-021-00632-7
- Namyoung Ahn, Clément Livache, Valerio Pinchetti, Heeyoung Jung, Ho Jin, Donghyo Hahm, Young-Shin Park, and Victor I. Klimov, Nature, 617: 79 (2023); https://doi.org/10.1038/s41586-023-05855-6
- Mickaël D. Tessier, Clémentine Javaux, Ivan Maksimovic, Vincent Loriette, and Benoit Dubertret, ACS Nano, 6, Iss. 8: 6751 (2012); https://doi.org/10.1021/nn3014855
- Mickaël D. Tessier, Louis Biadala, Cécile Bouet, Sandrine Ithurria, Benjamin Abecassis, and Benoit Dubertret, ACS Nano, 7, Iss. 4: 3332 (2013); https://doi.org/10.1021/nn400833d
- Alexander W. Achtstein, Andrei Schliwa, Anatol Prudnikau, Marya Hardzei, Mikhail V. Artemyev, Christian Thomsen, and Ulrike Woggon, Nano Lett., 12, Iss. 6: 3151 (2012); https://doi.org/10.1021/nl301071n
- Felipe V. Antolinez, Freddy T. Rabouw, Aurelio A. Rossinelli, Jian Cui, and David J. Norris, Nano Lett., 19, Iss. 12: 8495 (2019); https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.9b02856
- C. Trallero-Giner, A. Debernardi, M. Cardona, E. Menéndez-Proupin, and A. I. Ekimov, Physical Rev. B, 57: 4664 (1998); doi:10.1103/PhysRevB.57.4664
- Katie Hills-Kimball, Hanjun Yang, Tong Cai, Junyu Wang, and Ou Chen, Advanced Science, 8, Iss. 12: 214 (2021); https://doi.org/10.1002/advs.202100214
- Kaiyang Wang, Shuai Wang, Shumin Xiao, and Qinghai Song, Advanced Optical Materials, 6, Iss. 18: 278 (2018); https://doi.org/10.1002/adom.201800278
- Qi Wei, Xiaojun Li, Chao Liang, Zhipeng Zhang, Jia Guo, Guo Hong, Guichuan Xing, and Wei Huang, Advanced Optical Materials, 7, Iss. 17: 80 (2019); https://doi.org/10.1002/adom.201900080
- Aryamol Stephen, A. Biju, Sona C. P, and Jayaram Peediyekkal, Journal of Luminescence, 269: 120462 (2024); https://doi.org/10.1016/j.jlumin.2024.120462
- Loredana Protesescu, Sergii Yakunin, Maryna I. Bodnarchuk, Franziska Krieg, Riccarda Caputo, Christopher H. Hendon, Ruo Xi Yang, Aron Walsh, and Maksym V. Kovalenko, Nano Lett., 15, Iss. 6: 3692 (2015); https://doi.org/10.1021/nl5048779
- Yu Chen, Minghuai Yu, Shuai Ye, Jun Song, and Junle Qu, Nanoscale, 10, Iss. 14: 6704 (2018); https://doi.org/10.1039/c7nr08670a
- Yu-Hung Hsieh, Bo-Wei Hsu, Kang-Ning Peng, Kuan-Wei Lee, Chih Wei Chu, Shu-Wei Chang, Hao-Wu Lin, Ta-Jen Yen, and Yu-Jung Lu, ACS Nano, 14, Iss. 9: 11670 (2020); https://doi.org/10.1021/acsnano.0c04224
- Richard T. Williams, Weronika W. Wolszczak, Xiaoheng Yan, and David L. Carroll, ACS Nano, 14, Iss. 5: 5161 (2020); https://doi.org/10.1021/acsnano.0c02529
- Lei Lei, Qi Dong, Kenan Gundogdu, and Franky So, Advanced Functional Materials, 31, Iss. 16: 144 (2021); https://doi.org/10.1002/adfm.202010
- Haiyun Dong, Chunhuan Zhang, Xiaolong Liu, Jiannian Yao, and Yong Sheng Zhao, Chemical Society Reviews, 49, Iss. 3: 951 (2020); https://doi.org/10.1039/c9cs00598f
- Chien-Yu Huang, Hanchen Li, Ye Wu, Chun-Ho Lin, Xinwei Guan, Long Hu, Jiyun Kim, Xiaoming Zhu, Haibo Zeng, and Tom Wu, Nano-Micro Letters, 15: Article No. 16 (2022); https://doi.org/10.1007/s40820-022-00983-6
- Junhao Lin, Leyre Gomez, Chris de Weerd, Yasufumi Fujiwara, Tom Gregorkiewicz, and Kazutomo Suenaga, Nano Letters, 16, Iss. 1: 7198 (2016); https://doi.org/10.1021/ACS.NANOLETT.6B03552
- Leepsa Mishra, Ranjan Kumar Behera, Aradhana Panigrahi, Priyanka Dubey, Soumi Dutta, and Manas Kumar Sarangi, The Journal of Physical Chemistry Letters, 14, Iss. 10: 2651 (2023); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.3c00010
- Anja Barfüßer, Sebastian Rieger, Amrita Dey, Ahmet Tosun, Quinten A. Akkerman, Tushar Debnath, and Jochen Feldmann, Nano Letters, 22, Iss. 22: 8810 (2022); https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.2c02223
- Mateusz Dyksik, Shuli Wang, Watcharaphol Paritmongkol, Duncan K. Maude, William A. Tisdale, Michal Baranowski, and Paulina Plochocka, The Journal of Physical Chemistry Letters, 12, Iss. 6: 1638 (2021); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.0c03731
- Dayton J. Vogel, Andrei Kryjevski, Talgat Inerbaev, and Dmitri S. Kilin, The Journal of Physical Chemistry Letters, 8, Iss. 13: 3032 (2017); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.6b03048
- Di Xing, Mu-Hsin Chen, Zhiyu Wang, Chih-Zong Deng, Ya-Lun Ho, Bo-Wei Lin, Cheng-Chieh Lin, Chun-Wei Chen, and Jean-Jacques Delaunay, Advanced Functional Materials, 34, Iss. 26: 2314953 (2024); https://doi.org/10.1002/adfm.202314
- Chun-Ying Huang, Chen Zou, Chenyi Mao, Kathryn L. Corp, Yung-Chi Yao, Ya-Ju Lee, Cody W. Schlenker, Alex K. Y. Jen, and Lih Y. Lin, ACS Photonics, 4, Iss. 9: 2281 (2017); https://doi.org/10.1021/ACSPHOTONICS. 7B00520
- Jingyi Tian, Qi Ying Tan, Yutao Wang, Yihao Yang, Guanghui Yuan, Giorgio Adamo, and Cesare Soci, Nature Communications, 14: Article No. 1433 (2022); https://doi.org/10.1038/s41467-023-36963-6
- Lei Wang, Linghai Meng, Lan Chen, Sheng Huang, Xiangang Wu, Guang Dai, Luogen Deng, Junbo Han, Bingsuo Zou, Chunfeng Zhang, and Haizheng Zhong, The Journal of Physical Chemistry Letters, 10, Iss. 12: 3248 (2019); https://doi.org/10.1021/acs.jpclett.9b00658
- Ziyu Li, Zhiyuan Gao, Lige Liu, Kai Zhang, Rui Ma, Yue Wang, Gaoling Yang, and Kebin Shi, Nano Letters, 25, Iss. 18: 7410 (2025); https://doi.org/10.1021/acs.nanolett.5c00861
- Lihua Ye, Shaoqiang Hong, Chunguang Lu, and Qing Zhao, Journal of Luminescence, 277: 120990 (2025); https://doi.org/10.1016/j.jlumin. 2024
- Zhijun Ning, Xiwen Gong, Riccardo Comin, Grant Walters, Fengjia Fan, Oleksandr Voznyy, Emre Yassitepe, Andrei Buin, Sjoerd Hoogland, and Edward H. Sargent, Nature, 523: 324 (2015); https://doi.org/10.1038/nature14563
- Jifan Zou, Mengkai Li, Xiaoyu Zhang, and Weitao Zheng, Journal of Applied Physics, 132: 220901 (2022); https://doi.org/10.1063/5.0126496
- Hung-Chia Wang, Zhen Bao, Hsin-Yu Tsai, An-Cih Tang, and Ru-Shi Liu, Small, 14, Iss. 1: 2433 (2018); https://doi.org/10.1002/smll.201702433
- Lin-Jer Chen, Jia-Heng Dai, Jia-De Lin, Ting-Shan Mo, Hong-Ping Lin, Hui-Chen Yeh, Yu-Chou Chuang, Shun-An Jiang, and Chia-Rong Lee, ACS Applied Materials & Interfaces, 10, Iss. 39: 33307 (2018); https://doi.org/10.1021/acsami.8b08474
- Junzhi Ye, Deepika Gaur, Chenjia Mi, Zijian Chen, Iago Lypez Fernández, Haitao Zhao, Yitong Dong, Lakshminarayana Polavarapu, and Robert L. Z. Hoye, Chemical Society Reviews, 53, Iss. 16: 8095 (2024); https://doi.org/10.1039/d4cs00077c
- Haijie Chen, Joao M. Pina, Yi Hou, and Edward H. Sargent, Advanced Energy Materials, 12, Iss. 4: 2100774 (2021); https://doi.org/10.1002/aenm.202100774
- Jianguo Cao, Yingge Geng, Lijie Wu, Yuan Zhang, Jie Xu, Haixia Xie, and Yong Pan, Chemistry Select., 10, Iss. 17: e202501401 (2025); https://doi.org/10.1002/slct.202501401
- Hyung Ryul You, Han Na Yu, Eon Ji Lee, Hyeon Soo Ma, Younghoon Kim, and Jongmin Choi, Applied Physics Reviews, 11, Iss. 4: 041329 (2024); https://doi.org/10.1063/5.0218208
- Jianhua Han, Songping Luo, Xuewen Yin, Yu Zhou, Hui Nan, Jianbao Li, Xin Li, Dan Oron, Heping Shen, and Hong Lin, Small, 14, Iss. 31: 1801016 (2018); https://doi.org/10.1002/smll.201801016